1장
그리스인 여러분, 이방인들에게 지나치게 적대감을 품지 말고 그들의 가르침을 시기하지 마십시오. 여러분의 기술 가운데 이방인에게서 기원을 얻지 않은 것이 무엇입니까? 텔미소스의 뛰어난 사람들은 꿈으로 점치는 법을, 카리아인들은 별로 앞날을 예측하는 법을, 프리기아인들과 아주 오래전 이사우리아인들은 새의 날갯짓으로 점치는 법을 발견했습니다. 키프로스인들은 제물로 점치는 법을, 바빌로니아인들은 천문 관측을, 페르시아인들은 마술을, 이집트인들은 기하학을, 페니키아인들은 문자 교육을 발견했습니다. 그러니 모방을 발명이라고 부르지 마십시오. 오르페우스는 여러분에게 시를 짓고 노래하는 법을 가르쳤으며, 비의에 입문하는 법도 가르쳤습니다. 조형술은 에트루리아인들이 가르쳤고, 역사를 서술하는 법은 이집트인들의 연대 기록에서 배웠습니다. 여러분은 마르시아스와 올림포스에게서 피리 연주를 가져왔습니다. 그 두 사람은 프리기아인이며, 시골 사람들이 갈대피리의 가락을 만들어 냈습니다. 나팔은 티레니아인들이, 청동을 다루는 법은 키클롭스들이, 편지를 쓰는 법은 한때 페르시아를 다스린 여인이 고안했습니다. 헬라니코스의 말에 따르면 그 여인의 이름은 아토사였습니다. 그러니 그런 자만심을 내려놓고, 말의 화려함을 내세우지 마십시오. 여러분은 스스로를 칭찬하면서 자기 집안 사람들을 변호인으로 삼고 있습니다. 분별 있는 사람은 다른 이의 증언을 기다리고 말을 사용하는 데에도 일치를 이루어야 합니다. 그런데 유독 여러분은 대화에서조차 말이 서로 다릅니다. 도리아인의 말은 아티카 사람들의 말과 같지 않고, 아이올리아인은 이오니아인처럼 말하지 않습니다. 분열이 없어야 할 사람들 사이에 이처럼 큰 분열이 있으니, 누구를 그리스인이라고 불러야 할지 모르겠습니다. 무엇보다 기이한 일은, 여러분이 자기 민족의 것이 아닌 표현을 높이 평가하고 때로 이방인의 말을 빌려 쓰면서 자기 언어를 뒤섞어 놓았다는 것입니다. 이 때문에 우리는 여러분의 지혜와 결별했습니다. 그 안에 아무리 존경받는 사람이 있었다 해도 그렇습니다. 희극 시인의 말처럼, “이것은 남은 포도송이와 수다, 제비들의 노래터, 기예를 망치는 자들”입니다. 그 지혜를 탐하는 자들은 목청을 돋우며 까마귀 소리를 냅니다. 여러분은 불의와 모함을 위해 수사학을 만들어, 돈을 받고 말의 자유를 팔며 방금 옳다던 것을 곧잘 다시 그르다고 내세웁니다. 시를 짓는 기술도 전쟁과 신들의 연애와 영혼의 타락을 서술하려고 마련했습니다.
Μὴ πάνυ φιλέχθρως διατίθεσθε πρὸς τοὺς βαρβάρους, ὦ ἄνδρες Ἕλληνες, μηδὲ φθονήσητε τοῖς τούτων δόγμασι. Ποῖον γὰρ ἐπιτήδευμα παρ᾿ ὑμῖν τὴν σύστασιν οὐκ ἀπὸ βαρβάρων ἐκτήσατο; Τελμισέων μὲν γὰρ οἱ δοκιμώτατοι τὴν δι᾿ ὀνείρων ἐξεῦρον μαντικήν, Κᾶρες τὴν διὰ τῶν ἄστρων πρόγνωσιν, πτήσεις ὀρνίθων Φρύγες καὶ Ἰσαύρων οἱ παλαιότατοι, Κύπριοι θυτικήν, ἀστρονομεῖν Βαβυλώνιοι, μαγεύειν Πέρσαι, γεωμετρεῖν Αἰγύπτιοι, τὴν διὰ γραμμάτων παιδείαν Φοίνικες. Ὅθεν παύσασθε τὰς μιμήσεις εὑρέσεις ἀποκαλοῦντες. Ποίησιν μὲν γὰρ ἀσκεῖν καὶ ᾄδειν Ὀρφεὺς ὑμᾶς ἐδίδαξεν, ὁ δὲ αὐτὸς καὶ μυεῖσθαι· Τουσκανοὶ πλάττειν, ἱστορίας συντάττειν αἱ παρ᾿ Αἰγυπτίοις τῶν χρόνων ἀναγραφαί. Μαρσύου δὲ καὶ Ὀλύμπου τὴν αὐλητικὴν ἀπηνέγκασθε· Φρύγες δὲ οἱ ἀμφότεροι τὴν διὰ σύριγγος ἁρμονίαν ἄγροικοι συνεστήσαντο. Τυῤῥηνοὶ σάλπιγγα, χαλκεύειν Κύκλωπες, καὶ ἐπιστολὰς συντάττειν ἡ Περσῶν ποτε ἡγησαμένη γυνή, καθάπερ φησὶν Ἑλλάνικος· Ἄτοσσα δὲ ὄνομα αὐτῇ ἦν. Καταβάλλετε τοιγαροῦν τοῦτον τὸν τύφον, μηδὲ προβάλλεσθε ῥημάτων εὐπρέπειαν, οἵτινες, ὑφ᾿ ὑμῶν αὐτῶν ἐπαινούμενοι, συνηγόρους τοὺς οἴκοι κέκτησθε. Χρὴ δὲ τὸν νοῦν ἔχοντα τὴν ἀφ᾿ ἑτέρων περιμένειν μαρτυρίαν, συνᾴδειν τε καὶ ἐν τῇ τοῦ λόγου προφορᾷ. Νῦν δὲ μόνοις ὑμῖν ἀποβέβηκε μηδὲ ἐν ταῖς ὁμιλίαις ὁμοφωνεῖν· Δωριέων μὲν γὰρ οὐχ ἡ αὐτὴ λέξις τοῖς ἀπὸ τῆς Ἀττικῆς, Αἰολεῖς τε οὐχ ὁμοίως τοῖς Ἴωσι φθέγγονται. Στάσεως δὲ οὔσης τοσαύτης παρ᾿ οἷς οὐκ ἐχρῆν, ἀπορῶ τίνα με δεῖ καλεῖν Ἕλληνα. Καὶ γὰρ τὸ πάντων ἀτοπώτατον, τὰς μὴ συγγενεῖς ὑμῶν ἑρμηνείας τετιμήκατε, βαρβαρικαῖς τε φωναῖς ἔσθ᾿ ὅτε καταχρώμενοι συμφύρτην ὑμῶν πεποιήκατε τὴν διάλεκτον. Τούτου χάριν ἀπεταξάμεθα τῇ παρ᾿ ὑμῖν σοφίᾳ, κἂν εἰ πάνυ σεμνός τις ἦν ἐν αὐτῇ. Κατὰ γὰρ τὸν κωμικὸν Ταῦτ᾿ ἔστιν ἐπιφυλλίδες καὶ στωμύλματα, Χελιδόνων μουσεῖα, λωβηταὶ τέχνης. Λαρυγγιῶσί τε οἱ ταύτης ἐφιέμενοι, καὶ κοράκων ἀφίενται φωνήν. Ῥητορικὴν μὲν γὰρ ἐπ᾿ ἀδικίᾳ καὶ συκοφαντίᾳ συνεστήσασθε, μισθοῦ πιπράσκοντες τῶν λόγων ὑμῶν τὸ αὐτεξούσιον καὶ πολλάκις τὸ νῦν δίκαιον αὖθις οὐκ ἀγαθὸν παριστῶντες. Ποιητικὴν δέ, μάχας ἵνα συντάττητε καὶ θεῶν ἔρωτας καὶ ψυχῆς διαφθοράν.