§1
속사람의 모든 능력이 한창인 여러분은 진리의 적들과 힘껏 싸워야 마땅합니다. 수고를 주저하지 말아야 합니다. 그러면 우리 아버지들은 자녀들이 용감히 흘리는 땀을 보며 기뻐할 것입니다. 자연의 법도 그러라고 가르칩니다. 그런데 그대는 순서를 뒤집어, 진리를 거스르는 이들이 쏘는 날카로운 공격을 우리에게 보내는군요. 우리 늙은이들에게 믿음의 방패로 황폐하게 하는 숯불과 거짓 지식이 날카롭게 벼린 화살을 꺼 달라고 명합니다. 우리는 그 명령을 받아들여 그대에게 순종의 본을 보입니다. 언젠가 우리가 그대를 이런 싸움에 나서도록 일깨울 때에도 그대가 같은 명령에 같은 순종으로 답하기를 바랍니다. 그리스도의 용감한 병사 아블라비오스여. 그대가 우리에게 제기한 문제는 작지 않습니다. 마땅히 검토하지 않으면 그로 인한 손해도 작지 않을 것입니다. 이 논제는 얼핏 생각하면 우리를 몰아붙여, 반드시 두 가지 부당한 결론 중 하나에 빠지게 합니다. 세 하나님이라고 말하거나, 이것은 허용될 수 없습니다. 아들과 성령의 신성을 인정하지 않는 것입니다. 이것은 불경하고 불합리합니다. 그대가 제기한 말은 이러합니다. “베드로와 야고보와 요한은 하나의 인성을 지니면서도 세 사람이라고 불립니다. 본성으로 결합된 이들이 여럿이라면, 그 본성을 나타내는 이름을 복수로 써서 세는 것이 전혀 이상하지 않습니다. 관행이 이를 허용하고, 둘을 둘이라 하고 둘보다 많은 셋을 셋이라 하는 일을 아무도 금하지 않는다면, 왜 우리는 신비의 교리에서 세 위격을 고백하고 그들 사이에 본성의 차이를 전혀 생각하지 않으면서도, 아버지와 아들과 성령의 신성은 하나라고 말하고 세 하나님이라는 말은 금하여, 어떤 의미에서는 자신의 고백과 충돌합니까?” 말했듯이 이 문제는 다루기가 매우 어렵습니다. 우리 마음의 의혹을 안정시켜 줄 해답을 찾아, 부당한 양자택일 앞에서 더는 망설이거나 흔들리지 않게 된다면 좋겠습니다. 우리의 논증이 이 문제를 감당하기에 부족하다고 드러나더라도, 우리는 아버지들에게서 물려받은 전승을 언제나 확고하고 흔들림 없이 지키겠습니다. 믿음을 옹호할 논증은 주께 구합시다. 은혜를 받은 누군가가 그것을 찾아낸다면 은혜를 주신 분께 감사합시다. 그러지 못하더라도 우리가 알게 된 진리에 대한 믿음은 변함없이 간직할 것입니다.
Ὑμᾶς μὲν δίκαιόν ἐστι τοὺς ἀκμάζοντας ἐν πάσῃ δυνάμει κατὰ τὸν ἔσω ἄνθρωπον πρὸς τοὺς ἐναντίους τῆς ἀληθείας διαγωνίζεσθαι, καὶ μὴ κατοκνεῖν πρὸς τοὺς πόνους, ὅπως ἂν ἡμεῖς οἱ πατέρες τοῖς γενναίοις ἰδρώσι τῶν τέκνων ἐπευφραινώμεθα (τοῦτο γὰρ ὁ τῆς φύσεως ὑποτίθεται νόμος): ἐπειδὴ δὲ ἀναστρέψας τὴν τάξιν ἐφ’ ἡμᾶς πέμπεις τὰς προσβολὰς τῶν ἀκίδων, αἷς οἱ ἀντικείμενοι τῇ ἀληθείᾳ βάλλουσι, καὶ κελεύεις τῷ θυρεῷ τῆς πίστεως παρ’ ἡμῶν τῶν γερόντων κατασβέννυσθαι τοὺς ἐρημικοὺς ἄνθρακας, καὶ τὰ ἠκονημένα διὰ τῆς ψευδωνύμου γνώσεως βέλη, δεχόμεθα τὸ ἐπίταγμα, σοὶ τύπος τῆς εὐπειθείας γινώμενοι, ὡς ἂν καὶ αὐτὸς ἡμῖν ἀντιπαρέχῃς τὴν ἰσὴν ἐπὶ τῶν ὁμοίων ἐπιταγμάτων ἀντίδοσιν, εἴποτε σε πρὸς τοὺς τοιούτους ἀθλοὺς διαναστήσαιμεν, ὦ γενναῖε τοῦ Χριστοῦ στρατιώτα Ἀβλάβιε. Ἔστι δὲ οὐ μικρὸς οὗτος ὁ λόγος ὃν προέτεινας ἡμῖν, οὐδὲ τοιούτος ὡς ὀλίγην φέρειν ζημίαν, εἰ μὴ τῆς προσήκουσας ἐξετάσεως τύχοι. Ἀνάγκη γὰρ ἐκ τῆς βίας τοῦ θεωρήματος, ἕν πάντως τῶν ἀπεμφαινόντων συνενεχθῆναι κατὰ τὸν πρόχειρον νοῦν, καὶ ἢ τρεῖς λέγειν θεοὺς (ὅπερ ἀθέμιτον), ἢ μὴ προσμαρτυρεῖν τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι τὴν θεότητα ὅπερ ἀσεβές τε καὶ ἄτοπον. Τὸ δὲ λεγόμενον παρὰ σοῦ τοιοῦτόν ἐστὶ· Πέτρος, καὶ Ἰάκωβος, καὶ Ἰωάννης, ἐν μιᾷ ὄντες τῇ ἀνθρωπότητι, τρεῖς ἄνθρωποι λέγονται. Καὶ οὐδὲν ἄτοπον τοὺς συνημμένους κατὰ τὴν φύσιν, εἰ πλείους εἰσιν, ἐκ τοῦ τῆς φύσεως ὀνόματος πληθυντικῶς ἀριθμεῖσθαι. Εἰ οὖν ἔχει τοῦτο διδόναι ἡ συνήθεια, καὶ ὁ ἀπαγορεύων οὐκ ἔστι δύο λέγειν τοὺς δύο, καὶ τρεῖς τοὺς ὑπὲρ δύο· πῶς ἐπὶ τῶν μυστικῶν δογμάτων τὰς τρεῖς ὑποστάσεις ὁμολογοῦντες, καὶ οὐδεμίαν ἐπ’ αὐτῶν τὴν κατὰ φύσιν διαφορὰν ἐννοοῦντες, μαχόμεθα τρόπον τινὰ τῇ ὁμολογίᾳ, μίαν μὲν τὴν θεότητα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος λέγοντες, τρεῖς δὲ θεοὺς λέγειν ἀπαγορεύοντες; Ὁ μὲν οὖν λόγος, καθὼς προέφην, πολὺ τὸ δυσμεταχείριστον· ἡμεῖς δὲ εἰ μὲν τι τοιοῦτον εὑροῖμεν δι’ οὗ τὸ ἀμφίβολον τῆς διανοίας ἡμῶν ἐρεισθείη, μηκέτι πρὸς τὸ διάλημμα τὸ τῆς ἀτοπίας ἐπιδιστάζον καὶ κραδαινόμενον, εὖ ἂν ἔχοι· εἰ δὲ καὶ ἀτονώτερος ἐλεγχθείη τοῦ προβλήματος ὁ ἡμέτερος λόγος, τὴν μὲν παράδοσιν ἣν παρὰ τῶν πατέρων διεδεξάμεθα, φυλάξομεν εἰς ἀεὶ βεβαίαν τε καὶ ἀκίνητον· τὸν δὲ συνηγόρον τῆς πίστεως λόγον, παρὰ τοῦ Κυρίου ζητήσωμεν· ὃς εἰ μὲν εὑρεθείη παρὰ τινὸς τῶν ἐχόντων τὴν χάριν, εὐχαριστήσωμεν τῷ δεδωκότι τὴν χάριν· εἰ δὲ μή, οὐδὲν ἤττον ἐπὶ τῶν ἐγνωσμένων τὴν πίστιν ἀμετάθετον ἔξομεν.